Accessibility links

1
Gwrandewch gyda Browsealoud
Dewis iaith

Tegeirianau prin yn ffynnu yng Nghynffig

Bu'n rhaid rhoi’r gorau i waith diweddar y cyngor ar niferoedd tegeirianau yng Ngwarchodfa Natur Cynffig ym Mwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr, pan sylwodd wardeniaid a gwirfoddolwyr fod gormod ohonynt i’w cyfrif mewn un diwrnod.

Fe'u syfrdanwyd o ganfod bod niferoedd tegeirianau yn y warchodfa 1,300 erw wedi cynyddu o ychydig gannoedd i dros 4,000 mewn llai na phum mlynedd.

Mae'r safle yn cynnwys cynifer â 15 o wahanol rywogaethau gan gynnwys Caineiriannau (Twayblades), Troellig yr Hydref (Autumn Lady’s Tresses), Tegeirian y Wenynen a mwy, ac mae hefyd yn gartref i boblogaeth gyfan y DU o Degeirian y Fign Galchog (Fen Orchid) - blodyn unigryw, prin sy'n tyfu yng Nghynffig yn unig.

Roedd pryderon am ddyfodol Tegeirian y Fign Galchog mor ddiweddar â 2015 ar ôl i'w niferoedd ostwng i lai na 200.

Ond diolch i gynllun rheoli tirwedd arbennig sy'n ymwneud â thorri glaswellt yn ôl a chrafu arwyneb llaciau twyni i annog ac ysgogi twf, mae Tegeirian y Fign Galchog wedi cynyddu i dros 1,000 erbyn hyn.

Mae'r rhan fwyaf o'r tegeirianau yn ffynnu yng Ngwarchodfa Natur Cynffig oherwydd mae’n ymddangos eu bod yn ffynnu ar system dwyni sy'n newid. Mae hyn yn sicr yn wir am Degeirian y Fign Galchog sy’n hynod brin, sydd wedi gweld cynnydd enfawr ers i'n system rheoli tirwedd newydd ddechrau.

Mae Tegeirian y Fign Galchog yn denu botanegwyr o bob cwr o'r byd, ond p'un a ydynt yn cynnwys petalau lliwgar, llabedau a blodau, sbigynnau o flodau gwyrdd neu droellau gwyn cain, mae pob un o'r tegeirianau yng Ngwarchodfa Natur Cynffig yn naturiol hardd. Rydw i wrth fy modd bod y cyngor wedi gallu chwarae rôl ganolog wrth ddiogelu cynefinoedd amrywiol y safle a sicrhau y gall tegeirianau Cynffig ffynnu.

Ar hyn o bryd rydym yn paratoi i drosglwyddo rheolaeth y safle pan ddaw'r brydles i ben yn 2020, a gyda Chyfoeth Naturiol Cymru, rydym yn cefnogi Ymddiriedolaeth Corfforaeth Cynffig wrth iddynt geisio penodi sefydliad newydd sy'n gallu parhau â'r gwaith hwn.

Cynghorydd Richard Young, Aelod Cabinet dros Gymunedau

O ystyried ei fod yn un o enghreifftiau gorau Ewrop o gynefin twyni tywod, mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cynffig yn gyfuniad o amgylcheddau twyni a gwlyptiroedd arfordirol.

Unwaith yn rhan o lain enfawr o dywod yn ymestyn yr holl ffordd o Aber Afon Ogwr i Benrhyn Gŵyr, fe'i dynodwyd yn safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yn 1953, yn Warchodfa Natur Leol yn 1978, yn Warchodfa Natur Genedlaethol yn 1989 ac Ardal Cadwraeth Arbennig yn 2006.

Am unrhyw ymholiadau cyffredinol, cysylltwch â chanolfan cyswllt cwsmeriaid Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr:

Ffôn: 01656 643643
Oriau agor:

09:00 to 17:00 Dydd Llun i Ddydd Iau;
09:00 to 16:30 Dydd Gwener.

Chwilio A i Y