Accessibility links

1
Gwrandewch gyda Browsealoud
Dewis iaith

'Mwy o benderfyniadau anodd o'n blaen' wrth i'r cyngor geisio arbed £10m

Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr yn rhybuddio trigolion i ddisgwyl dewisiadau anodd a gostyngiadau mawr mewn gwasanaethau wrth iddo lansio ei ymgynghoriad ar y gyllideb ‘Llunio Dyfodol Pen-y-bont ar Ogwr’ ar gyfer 2019-20.

Mae'r ymgynghoriad, a gynhelir o 24 Medi i 18 Tachwedd, yn cyrraedd ymhlith pryderon y bydd yn rhaid i'r awdurdod ymdrin â diffyg o £10m yn y swm o arian y mae'n ei dderbyn i ddarparu gwasanaethau hanfodol trwy gydol y flwyddyn i ddod ar gyfer 142,000 o bobl.

Mae'r awdurdod wedi arbed mwy na £30m yn barod trwy fesurau megis symleiddio ei strwythur uwch-reolwyr, lleihau staff y cyngor o fwy na 400, trosglwyddo gwasanaethau penodol i bartneriaid megis Ymddiriedolaeth Ddiwylliannol Awen, a gwneud toriadau mewn mannau megis cyfleusterau cyhoeddus a glanhau strydoedd.

Gyda diffyg cyllid o £35m pellach yn cael ei ragweld o fewn y blynyddoedd nesaf, mae'r cyngor nawr yn cael ei orfodi i ystyried lleihau neu dynnu gwasanaethau yn ôl y mae wedi gweithio'n galed i’w gwarchod yn flaenorol.

O gyfanswm cyllideb flynyddol bresennol o £266m, mae'r awdurdod yn gwario £89m ar ysgolion, £22m ar wasanaethau i bobl anabl, £20m ar ofalu am hen bobl, £18m ar wasanaethau cymdeithasol i blant, £3.5m ar chwaraeon a hamdden, £9.5m ar ailgylchu a gwastraff, a llawer mwy.

Mae Llunio Dyfodol Pen-y-bont ar Ogwr yn gofyn i drigolion edrych ar faint mae'r cyngor yn ei wario ar wasanaethau penodol, ac i nodi beth y gellid ei newid yn eu barn hwy, beth ddylai gael ei warchod, a beth allai gael ei dynnu'n ôl.

Mae'r ymgynghoriad hefyd wedi'i gynllunio i wneud pobl yn ymwybodol o ba mor ddifrifol yw'r sefyllfa, ac effaith bosibl toriadau anochel yn y gyllideb - er enghraifft, byddai gostyngiad o 1% yn y gyllideb dros bedair blynedd o ran yr £89m y mae'r cyngor yn ei wario ar hyn o bryd ar ysgolion yn arwain at arbed £3.5m, ond gallai arwain at lai o staff addysgu mewn ysgolion. 

Byddai cau Gorsaf Fysiau Pen-y-bont ar Ogwr yn arbed £89,000, ond byddai’n rhaid i deithwyr gerdded o amgylch yr adeilad i fynd at y baeau bysiau, ac ni fyddent yn gallu defnyddio unrhyw un o'i gyfleusterau ystafelloedd aros. Yn yr un modd, tra byddai lleihau'r nifer o ganolfannau dydd yn y fwrdeistref sirol yn arbed £280,00, byddai hefyd yn golygu na fyddai pobl hŷn a phobl ag anableddau dysgu yn gallu defnyddio cyfleusterau poblogaidd iawn.

Mae'r ymgynghoriad hefyd yn gofyn i bobl ystyried pa lefel o gynnydd  ddylai gael ei gosod ar gyfer y flwyddyn i ddod. Mae’r dreth gyngor yn cyfrif am 28% yn unig, neu £74m o gyfanswm y gyllideb, a byddai cynnydd o 4.9% yn golygu y byddai'r cartref cyffredin yn talu £1.31 ychwanegol yr wythnos gan gynhyrchu £3.6m yn ychwanegol ar gyfer gwasanaethau.

Mae mesurau cyni cyllidol cenedlaethol wedi bod ar waith ers nifer o flynyddoedd bellach, ac mae cynghorau wedi’i chael yn anoddtrwy gydol y broses i warchod gwasanaethau gan ddefnyddio llai a llai o adnoddau.

Gall hyn ond gael ei gynnal am hyn a hyn o amser cyn iddo gael effaith ar y gwasanaethau cyhoeddus mwyaf hanfodol, a realiti'r mater yw ein bod wedi cyrraedd y pwynt hwnnw bellach.

Yn 2018-19, mae darparu gwasanaethau cyhoeddus i 142,000 o drigolion yn costio bron i £266m. Er nad yw Llywodraeth Cymru yn gwybod eto faint o arian y bydd Llywodraeth ganolog San Steffan yn ei ddarparu fel y gall ei rannu rhwng cynghorau yn 2019-20, credwn fod diffyg cyllid o £10m yn debygol.

Dywedodd Arweinydd y Cyngor, Huw David

“Ar yr un pryd, mae'r nifer o oedolion a phlant sy’n agored i niwed yr ydym yn eu cefnogi yn cynyddu, ac nid ydym yn gwybod chwaith a fydd pethau megis cynnydd yng nghyflogau athrawon yn cael ei ariannu yn genedlaethol. Os nad ydynt, efallai y bydd yn rhaid i ysgolion roi cyfrif am y gost ychwanegol hon hefyd.

“Bydd yr ychydig flynyddoedd nesaf ymhlith y rhai mwyaf heriol y mae'r cyngor hwn wedi'u hwynebu erioed, ac mae mwy o benderfyniadau anodd o'n blaenau. Er nad ydym am wneud toriadau mewn gwasanaethau pwysig, mae hefyd angen i ni ddarparu cyllideb gytbwys, ac nid oes modd gwneud hyn heb wneud gostyngiadau sylweddol. “Drwy gymryd rhan yn yr ymgynghoriad hwn ar y gyllideb, gallwch ddweud wrthym pa wasanaethau sy'n bwysig i chi a ble y gellid gwneud arbedion posibl. Mae eich adborth, barn ac ymatebion yn rhan werthfawr o'r broses hon, felly - helpwch ni i lunio dyfodol Pen-y-bont ar Ogwr."

Ychwanegodd y Dirprwy Arweinydd Hywel Williams: “Hoffem i gymaint o drigolion Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr â phosibl  gymryd rhan yn yr ymgynghoriad, ac i bobl o bob oedran a chefndir allu dweud eu dweud a'n helpu i wneud penderfyniadau gwybodus.

"I gefnogi hyn, mae Llunio Dyfodol Pen-y-bont ar Ogwr ar gael mewn nifer o wahanol fformatau, gan gynnwys argraffiadau safonol, hawdd eu darllen, i ieuenctid a phrint bras. Gallwch gwblhau hwn ar wefan y cyngor neu mewn unrhyw lyfrgell yn y fwrdeistref sirol.

"Bydd nifer o stondinau ymgysylltu â'r cyhoedd ar gael, a byddwn yn cynnal ystod o weithdai gyda phlant ysgol yn ogystal â chyfarfod â grwpiau a sefydliadau lleol.

"P'un a ydych chi'n cymryd rhan trwy ymweld â'r stondinau ymgysylltu â'r cyhoedd, cwblhau arolwg neu drwy ymuno yn y sgwrs ar ein dadl cyfryngau cymdeithasol sydd wedi’i threfnu, peidiwch â cholli’r cyfle i ddweud eich dweud a'n helpu i lywio'r gyllideb ar gyfer 2019-20.”

Bydd y stondinau ymgysylltu â'r cyhoedd ar gael ar y yddiadau canlynol:

Medi:

  • Dydd Llun 24, 9:30am - Llyfrgell Sarn
  • Dydd Mawrth 25, 9:30am - Llyfrgell Pencoed
  • Dydd Mercher 26, 12:30pm - Caffi Cymuned Gofalwyr Pen-y-bont ar Ogwr
  • Dydd Iau 27, 2pm - Llyfrgell Betws
  • Dydd Gwener 28, 9:30am - Llyfrgell y Pîl

Hydref:

  • Dydd Llun 1, 9:30am – Llyfrgell Pen-y-bont ar Ogwr
  • Dydd Gwener 12, 9:30am – Llyfrgell Maesteg
  • Dydd Llun 22, 9:30am - Llyfrgell Abercynffig
  • Dydd Mawrth 23, 9:30am - Y Llynfi
  • Dydd Iau 25, 9:30am - Llyfrgell Pontycymer
  • Dydd Llun 29, 9:30am - Llyfrgell Porthcawl
  • Dydd Mercher 31, 10am – Canolfan Bywyd Cwm Ogwr

Mae'r arolygon ymgynghori ar gael ar www.bridgend.gov.uk/future, a gall trigolion wneud cais am gopïau caled trwy fynd i lyfrgelloedd, e-bostio consultation@bridgend.gov.uk neu ffonio 01656 643664.

Mae fformatiau eraill ar gael ar gais - y dyddiad cau i ddychwelyd pob arolwg ymgynghori wedi'i gwblhau yw 18 Tachwedd 2018.

Am unrhyw ymholiadau cyffredinol, cysylltwch â chanolfan cyswllt cwsmeriaid Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr:

Ffôn: 01656 643643
Oriau agor:

09:00 to 17:00 Dydd Llun i Ddydd Iau;
09:00 to 16:30 Dydd Gwener.

Chwilio A i Y