Accessibility links

1
Gwrandewch gyda Browsealoud
Dewis iaith

Dyfodol caeau chwaraeon a mannau chwarae dan drafodaeth

Bydd y cyfyng gyngor ynglŷn â sut y dylai caeau chwaraeon, pafiliynau a mannau chwarae gael eu rheoli yn y dyfodol yn parhau i gael ei drafod yr wythnos hon gan gynghorwyr Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr.

Gyda’r awdurdod lleol yn gorfod arbed £35m i gyd erbyn 2023 oherwydd gostyngiad yn yr arian a geir gan y llywodraeth ganolog, yn ddiweddar cynhaliodd ymgynghoriad cyhoeddus yn gwahodd pobl i ddweud sut yn eu barn nhw y dylai'r cyfleusterau awyr agored gael eu hariannu. Gofynnodd am eu barn hefyd am newidiadau posib i’r trefniadau torri porfa.

Dywedodd bron i 2,200 o bobl beth oedd eu barn nhw yn yr ymgynghoriad 12 wythnos, a bydd y canlyniadau’n cael eu hystyried gan Bwyllgor Trosolwg a Chraffu’r cyngor ddydd Iau 5 Medi, cyn i adroddiad terfynol gael ei gyflwyno i Aelodau’r Cabinet.

Ar hyn o bryd mae’r cyngor yn goruchwylio 39 o gaeau chwarae a 40 pafiliwn. Er bod ffi yn cael ei chodi ar glybiau chwaraeon am logi’r cyfleusterau, nid yw’r ffioedd yn dod yn agos at dalu’r gost o’u darparu a’u cynnal a’u cadw. Ar hyn o bryd mae’r cyngor yn darparu cymhorthdal o hyd at 80 y cant ond ni fydd hynny’n gynaliadwy yn ariannol yn y tymor hir.

Dangosodd yr ymgynghoriad fod cefnogaeth ymhlith y cyhoedd i fwy o glybiau chwaraeon a grwpiau pafiliwn ystyried ysgwyddo’r cyfrifoldeb eu hunain am reoli’r cyfleusterau maen nhw’n eu defnyddio. Roedd 43 y cant o’r ymatebwyr o blaid y syniad hwn, dywedodd 28 y cant na, roedd 25 y cant yn ansicr, ac nid atebodd pedwar y cant y cwestiwn.

Mewn ymateb i gwestiwn arall, teimlai 47 y cant y dylai cynghorau tref a chymuned ystyried rhedeg cyfleusterau o’r fath, tra oedd 27 y cant yn ansicr, dywedodd 23 y cant na, ac nid atebodd tri y cant y cwestiwn.

Y llynedd, Clwb Rygbi Bryncethin oedd y clwb chwaraeon cyntaf i gwblhau cytundeb ‘Trosglwyddiad Asedau Cymunedol’ gyda Chyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr fel y gallai'r clwb ddod yn berchennog ar y cae chwarae a’r pafiliwn yn lle’r awdurdod lleol.

Yn ogystal â chytuno ar brydles 35 mlynedd, sicrhaodd y clwb rygbi dros £500,000 o arian hefyd o wahanol ffynonellau i drawsnewid y pafiliwn yn llwyr a’i droi’n gyfleuster i’r gymuned leol gyfan ei drysori.

Er 2015, mae tri Throsglwyddiad Asedau Cymunedol arall wedi’i gwblhau. Mae prydlesau ar 13 arall hefyd yn cael eu cwblhau ar hyn o bryd, mae achosion busnes yn cael eu datblygu gyda chymorth y cyngor ar gyfer 26 trosglwyddiad pellach, ac mae trafodaethau ar y gweill ynglŷn â 25 trosglwyddiad arall yn dilyn datganiadau anffurfiol o ddiddordeb.

Er i’r ymgynghoriad ganfod bod llawer iawn o bobl yn derbyn y gallai rhai cyfleusterau gael eu rheoli gan glybiau sydd mewn sefyllfa i wneud hynny, roedd llai o archwaeth i gynyddu’r taliadau llogi i glirio’r costau. Dywedodd y rhai a ymatebodd y gallai taliadau uwch wneud niwed mawr i glybiau a grwpiau cymunedol llai, ac y gallent orfod cau o ganlyniad.

Codwyd pryderon hefyd y gallai colli gweithgareddau chwaraeon arwain at sgil effeithiau drwy achosi rhagor o broblemau’n ymwneud ag iechyd ac ymddygiad gwrthgymdeithasol.

O ran ardaloedd chwarae, roedd 71 y cant o’r ymatebwyr o blaid gweld cynghorau tref neu gymuned lleol yn ysgwyddo’r cyfrifoldeb am redeg rhai o’r 108 o ardaloedd chwarae yn y fwrdeistref sirol sydd â chyfarpar chwarae sefydlog. Yn ddiddorol, mae trafodaethau eisoes yn mynd rhagddynt ar gais Cyngor Tref Pen-y-bont ar Ogwr, Cynghorau Cymuned Coety Uchaf a Threlales er mwyn iddyn nhw redeg rhai ardaloedd chwarae.

Roedd yr ymatebion i’r arolwg yn ei gwneud yn glir iawn mor bwysig yw ardaloedd chwarae i deuluoedd lleol. Dywedodd canran enfawr o’r ymatebwyr, 94 y cant, fod yr ardaloedd chwarae un ai’n ‘werthfawr’ neu’n ‘werthfawr iawn’, tra dywedodd 35 y cant eu bod yn eu defnyddio’n wythnosol.

Mae’r ymgynghoriad hwn yn tanlinellu’r sefyllfa hynod anodd rydyn ni ynddi. Mae bod â mynediad fforddiadwy at gaeau chwaraeon safonol yn hanfodol er mwyn annog pobl o bob oedran i fod yn fwy corfforol egnïol a gwella’u rhagolygon hirdymor o fyw bywyd iach. Yn yr un modd, mae ardaloedd chwarae yn cael eu defnyddio’n helaeth gan rieni sydd â theuluoedd ifanc. Rydym yn llwyr gydnabod gwerth y cyfleusterau hyn o ran iechyd a lles, yn ogystal â gofynion Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol a’r Ddeddfwriaeth Digonolrwydd Cyfleoedd Chwarae, ond bydd angen help arnom i’w cynnal ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.

Os daliwn ni i fynd fel yr ydyn ni, bydd y cyfleusterau hyn yn cau oherwydd ni fydd gennym ddigon o arian i'w cynnal a’u cadw a’u rheoli. Ni all gwasanaethau’r cyngor weithredu mwyach ar y lefelau blaenorol felly rydyn ni’n awyddus i archwilio modelau amgen lle mae pobl leol a mudiadau cymunedol yn chwarae mwy o ran. Yn hytrach na chladdu ein pennau yn y tywod, rydym yn mynd ati i geisio atebion.

Profwyd yn barod fod Trosglwyddiadau Asedau Cymunedol yn gallu adfywio asedau cymunedol felly rydym wrthi’n ddyfal yn annog clybiau sydd â diddordeb i geisio mwy o wybodaeth i weld a allai trosglwyddiad fod yn opsiwn realistig iddyn nhw. Fel rhan o'r broses Trosglwyddiad Asedau Cymunedol, rydyn ni’n darparu llawer o gyngor a chymorth sydd hefyd yn cynnwys cymorth ariannol. Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi cyfrannu eu barn i’r ymgynghoriad hwn. Nid oes atebion hawdd, ond yr hyn sy’n amlwg i mi yw bod rhaid i’r trafodaethau barhau ac mae angen i ni fod mor agored â phosib ynglŷn â’r problemau sy’n ein hwynebu.

Cynghorydd Richard Young, Aelod Cabinet Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr dros Gymunedau

Caiff canlyniadau’r ymgynghoriad eu hystyried mewn cyfarfod o Bwyllgor Trosolwg a Chraffu Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr ddydd Iau 5 Medi. Mae croeso i drigolion ddod i’r cyfarfod, neu ei ddilyn ar-lein drwy weddarllediad.

Am unrhyw ymholiadau cyffredinol, cysylltwch â chanolfan cyswllt cwsmeriaid Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr:

Ffôn: 01656 643643
Oriau agor:

09:00 to 17:00 Dydd Llun i Ddydd Iau;
09:00 to 16:30 Dydd Gwener.

Chwilio A i Y