Accessibility links

1
Gwrandewch gyda Browsealoud
Dewis iaith

Arwyr Di-glod: Amlosgfa Llangrallo, mynwentydd a staff y swyddfa gofrestru

Maent wedi bod yno yn ystod un o'r adegau mwyaf poenus a thorcalonnus ar gyfer teuluoedd dros y ddau fis diwethaf – gan helpu'r rheiny sydd wedi colli eu hanwyliaid i ffarwelio â nhw am y tro olaf yng nghanol pandemig.

O ganlyniad i'r ffaith nad yw llawer o bobl wedi cael ymweld â pherthnasau mewn ysbytai neu gartrefi gofal cyn iddynt farw oherwydd cyfyngiadau'r pandemig, y cyfyngiad cadarn o 10 o alarwyr yn unig, a'r ffaith mai dim ond mewn amlosgfa neu wrth ymyl y bedd y gellir cynnal angladd, mae teuluoedd wedi dioddef pryder a straen ychwanegol yn ystod adeg a fu'n galed iawn yn barod arnynt.

I'r rheiny sy'n gweithio yn y gwasanaethau profedigaeth, yn Amlosgfa Llangrallo a mynwentydd a gynhelir gan y cyngor ar draws y fwrdeistref sirol, mae staff yn gyfarwydd â darparu gwasanaeth ystyriol a phroffesiynol, gan helpu i dywys teuluoedd trwy adegau anodd iawn yn eu bywydau.

Ond yng nghanol ansicrwydd a chyfyngiadau'r pandemig, mae staff wedi gwneud hynny wrth addasu i newidiadau mawr mewn rheoliadau a chynnydd sylweddol mewn angladdau.

Mae ein rôl wedi ymwneud â sicrhau bod teuluoedd yn derbyn gwasanaeth angladd sy'n fuddiol ac sy'n cyflawni'r diben fel pe na bai pandemig yn digwydd.

Mae wedi bod yn adeg eithriadol o heriol – i deuluoedd, maent wedi colli anwyliad iddynt yn yr amgylchiadau mwyaf trist. Nid yw llawer ohonynt wedi gallu ffarwelio'n iawn â nhw yn yr ysbyty oherwydd y coronafeirws, ac wedyn mae'r cyfyngiadau ar nifer y bobl a all fynychu angladd a'r rheolau cadw pellter cymdeithasol sydd yn eu lle.

Rydym yn darparu'n gwasanaeth yn y ffordd fwyaf ystyriol dan amodau arferol – dyna'n rôl ni – ond mae'r angen i sicrhau bod teuluoedd mewn profedigaeth mor gyfforddus â phosibl ar hyn o bryd hyd yn oed yn fwy. Mae'r rhan fwyaf o bobl wedi bod yn hynod o ddiolchgar bod y gwasanaeth yn gweithredu a'u bod wedi gallu mynychu angladd gyda gweinidog yn bresennol a ffarwelio am y tro olaf mewn amgylchedd clos.

Joanna Hamilton, Rheolwr y Gwasanaethau Profedigaeth

Dywedodd Joanna, sydd wedi rheoli'r amlosgfa ers 22 o flynyddoedd, mai cadw pawb yn ddiogel sydd wedi bod yn brif flaenoriaeth iddi, fel y gall staff ddod i'r gwaith a gall teuluoedd sy'n dod i wasanaethau barhau i fod yn ddiogel rhag lledaenu COVID-19.

Dywedodd: “Rydym bob amser wedi bod â chynllun ar gyfer pandemig, a bu adegau yn y gorffennol, gyda ffliw adar a ffliw moch, pan feddylion ni y byddai'n rhaid ei ddefnyddio. Ond er ein bod wedi cynllunio ar ei gyfer, y gwirionedd yw nad oeddem erioed yn meddwl y byddem yn wynebu unrhyw beth fel hyn.

“Digwyddodd mor gyflym – yn llythrennol o fewn wythnosau, aethom o ‘all e ddim digwydd’ i fod yn ei chanol hi lle'r oedd marwolaethau'n digwydd bob dydd, mewn ysbytai a chartrefi gofal, ac roedd cyfarwyddwyr angladdau'n ein ffonio ni drwy'r amser.

“Bu'n rhaid i ni weithredu rheoliadau newydd ar gyfer ardystiadau meddygol, cyflwyno mesurau cadw pellter cymdeithasol a sicrhau bod teuluoedd mewn profedigaeth yn teimlo mor gyfforddus â phosibl yn yr amgylchedd newydd. Yn sicr, mae wedi bod yn adeg anodd ag iddi lawer o bwysau, ond mae staff wir wedi ymateb i'r her.”

Wrth i'r pandemig fynd yn ei flaen, cyflwynodd Llywodraeth Cymru reoliadau penodol ar gyfer amlosgfeydd a bennodd sut y gallai gwasanaethau weithredu dan amodau'r pandemig.

Yn Amlosgfa Llangrallo, mae tua 14 o angladdau wedi bod yn digwydd bob dydd ar adeg o'r flwyddyn pan ddisgwylid saith neu wyth fel arfer.

Oherwydd natur arbenigol y gwaith, mae dau dechnegydd amlosgfa ychwanegol yn cael eu hyfforddi, ar ôl iddynt gael eu hadleoli o feysydd eraill o’r awdurdod lleol. Byddant yn cael eu defnyddio i ddarparu cymorth ychwanegol os bydd staff yn mynd yn sâl.

Mae staff mynwentydd hefyd wedi parhau i gyflawni eu rôl hanfodol eu hunain yn y 14 o fynwentydd a mynwentydd eglwys ar draws y fwrdeistref sirol.

Dywedodd Joanna: “O fewn cyfyngiadau gofynion cadw pellter cymdeithasol, mae staff y mynwentydd wedi gwneud gwaith anhygoel yn eu cynnal ac yn ymgymryd â gwaith claddu ym mhresenoldeb teuluoedd gan fod yn ystyriol o anghenion y rheiny sy'n ymweld â mynwentydd ar yr un pryd.

“Y peth allweddol yw bod popeth wedi parhau fel y dylai. Mae'r staff wedi bod yn anhygoel – oherwydd dydyn ni ddim yn dîm mawr, rydym fel teulu ac mae pawb yn cydweithio mewn undod yn erbyn y feirws, gan geisio helpu teuluoedd i gael gwasanaeth sy'n edrych, i bob pwrpas, fel y byddai dan amgylchiadau arferol.”

Rhwng 23 Mawrth a 26 Mai, cafodd tua 400 o farwolaethau eu cofrestru gan swyddfa gofrestru Pen-y-bont ar Ogwr. Ar gyfer yr un cyfnod y llynedd, cofrestrwyd tua 320 o farwolaethau. Maent i gyd wedi cael eu cofrestru gan dîm bach sydd fel arfer yn gweithio yn swyddfa gofrestru Pen-y-bont ar Ogwr, ond sydd bellach yn gweithio o gartref.

Yn bresennol yn ystod adegau mwyaf sylweddol bywyd, mae cofrestrwyr yn cofrestru genedigaethau, priodasau a marwolaethau. Mae'r tîm hefyd yn ymdrin â darparu tystysgrifau newydd yn lle rhai a gollwyd, ac maent yn ymgymryd â seremonïau dinasyddiaeth.

Ond yn sgil y ffaith na chafodd genedigaethau eu cofrestru yn ystod y cyfyngiadau symud, ac oherwydd y bu'n rhaid gohirio priodasau nes mis Hydref, mae amser y cofrestrwyr wedi'i dreulio'n bennaf yn cofrestru marwolaethau.

Dywedodd Lucy Bratcher, sy'n gofrestrydd uwcharolygol: “Mae ein gwasanaeth yn un wyneb yn wyneb fel arfer, ac rydym yn rhan o'r holl adegau sylweddol mewn bywyd ar gyfer pobl, ac rydym wir yn colli'r ochr honno o bethau, mae'n berthynas hollol wahanol sydd angen i chi ei meithrin dros y ffôn.

“Newidiodd y llywodraeth y gyfraith yn ystod y pandemig, ac felly am y tro cyntaf mewn hanes, gellid cofrestru marwolaethau dros y ffôn.

“Pan fo rhywun wedi marw, fel arfer mae'n rhaid i aelod o'r teulu fynd i gasglu'r dystysgrif marwolaeth o ysbyty neu feddygfa, ac yna ein ffonio er mwyn gwneud apwyntiad ac wedyn dod i mewn.

“Yn lle hynny, bellach, mae'r ysbytai neu feddygfeydd yn sganio'r dystysgrif marwolaeth ac yn anfon copi ohoni mewn e-bost atom yn uniongyrchol - yna rydym yn cysylltu â'r aelod o'r teulu neu berthynas agosaf ac yn sganio'r ddogfen ar gyfer y trefnwr angladdau.

“Wrth weithio o gartref rydych yn colli'r gefnogaeth foesol y gall eich cydweithiwr ei rhoi ichi – gall cofrestru marwolaeth sy'n arbennig o emosiynol adael ei farc arnoch, a chan nad oes genedigaethau, gwaith bob dydd yw cofrestru marwolaethau. Mae'r oriau wedi bod yn hir ac rydym wedi bod o dan straen mawr, ond mae'r tîm wedi gwneud gwaith anhygoel.”

Nid oes dros 400 o enedigaethau wedi'u cofrestru ym mwrdeistref sirol Pen-y-bont ar Ogwr yn sgil y cyfyngiadau symud ac effeithiwyd ar dros 200 o briodasau. Mae cofrestrwyr wedi bod yn gweithio'n agos gyda'r unigolion perthnasol er mwyn ad-drefnu gwasanaethau priodas.

Dywedodd Lucy: “O ran priodasau, mae'r rhan fwyaf o bobl yn anelu at y flwyddyn nesaf er mwyn osgoi'r gofid neu bryder os na fydd yn bosibl o hyd ym mis Hydref. Mae priodasau yn eu lle ar gyfer y flwyddyn nesaf yn barod, mae'n mynd i fod yn gyfnod prysur.”

Ar ben y newidiadau mewn amgylcheddau gwaith a baich gwaith, mae Lucy, sydd wedi bod gyda'r gwasanaeth ers 19 blynedd, hefyd yn rheoli’r broses o ail-leoli'r swyddfa gofrestru o Dŷ’r Ardd i'r swyddfeydd dinesig. Dylai hyn fod wedi digwydd ar ddiwedd mis Ebrill, ond bellach disgwylir iddo ddigwydd rywbryd yn yr haf.

Dywedodd arweinydd y cyngor, Huw David: “Mae gwaith y staff yn y gwasanaethau profedigaeth a'r swyddfa gofrestru yn hollol hanfodol, ac maen nhw wedi chwarae rhan bwysig wrth gefnogi'n cymunedau lleol yn ystod y pandemig.

“Rydym wir yn gwerthfawrogi eu hymrwymiad a'u cymorth parhaus i'r rheiny sydd wedi colli eu hanwyliaid mewn amgylchiadau gofidus iawn.”

Am unrhyw ymholiadau cyffredinol, cysylltwch â chanolfan cyswllt cwsmeriaid Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr:

Ffôn: 01656 643643
Oriau agor:

09:00 to 17:00 Dydd Llun i Ddydd Iau;
09:00 to 16:30 Dydd Gwener.

Chwilio A i Y