Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr,Y Swyddfeydd Dinesig, Stryd yr Angel, Pen-y-bont ar Ogwr, CF31 4WB

Ffôn: 01656 643643
Cyfnewid Testun:
18001 01656 643643
Fax: 01656 668126
Email: talktous@bridgend.gov.uk
Sign Video BSL Live

Oriau agor
Ddydd Llun i ddydd Iau 8.30am - 5.00pm
Ddydd Gwener 8.30am - 4.30pm

Sut i dodd o hyd i ni

Rheoli Plâu – Tyrchod Daear

Mole

Sut maen nhw’n edrych?

Mamaliaid bychain yw tyrchod daear a chanddynt ffwr brown tywyll a choesau blaen tebyg i rawiau a ddefnyddir i gloddio, llygaid bach iawn a dim llabedi allanol ar eu clustiau. Maent yn bridio rhwng mis Chwefror a mis Mehefin, ac fel arfer maent yn cael un torllwyth o 2-7 o epilion. Caiff y rhain eu geni mewn nythod o dan y ddaear.

Ble maen nhw’n byw?

Mae’r twrch daear yn gyffredin ledled Prydain; mae tyrchod daear llawn dwf yn byw ar eu pennau eu hunain, bron yn gyfan gwbl o dan y ddaear, mewn twneli sy’n gallu ymestyn dros ardal fawr. Bydd ganddynt dwnelau â dau ddyfnder gwahanol. Bydd y dyfnaf rhwng 2 ac 8 modfedd neu fwy islaw’r wyneb. Caiff y pridd a gloddiwyd o’r twneli hyn ei wthio allan o’r ddaear ac mae’n ffurfio ‘tociau tyrchod daear’. Mae’r math arall o dwnnel yn ‘dwnnel arwyneb’ sydd ychydig islaw’r ddaear ac y gellir ei adnabod trwy sylwi ar bridd neu laswellt wedi’i wthio i fyny fel cefnen ar hyd rhediad y twnnel. Nid yw’r twneli bas hyn mor barhaol â’r twneli dwfn.

Beth maen nhw’n ei fwyta?

Mae tyrchod daear yn bwyta pryfed genwair a dyma sy’n eu denu i’ch lawnt.

Statws Pla

Caiff tyrchod daear eu hystyried yn bla sy’n niwsans a gallant fod yn dân ar groen garddwyr brwd am fod tociau tyrchod daear yn ymffurfio mewn lawntiau.

Rheoli

  • Mae datrysiadau traddodiadol wedi cynnwys rheoli pryfed genwair. Fodd bynnag, mae pryfed genwair yn gwneud llawer o ddaioni, gan wella draeniad a malu sylwedd organig yn y pridd. Trwy gael gwared ar y pryfed genwair neu eu rheoli byddwch yn rheoli’r tyrchod daear ond mae’r pris yn uchel, gan y byddwch yn difrodi eich pridd.

  • Trapio yw’r dull gorau o gael gwared ar dyrchod daear ifanc, dibrofiad. Gall hyn gael ei wneud gan ddeiliaid tai neu gwmni rheoli plâu proffesiynol. Mae’n well defnyddio’r dull rheoli hwn rhwng mis Hydref a mis Ebrill gan fod hwn yn tueddu i fod y cyfnod prysuraf i’r tyrchod daear. Gellir dod o hyd i’r twneli dwfn trwy brocio’r ddaear â darn o bren. Pan eich bod wedi dod o hyd i dwnnel bydd y darn o bren yn sydyn yn rhoi ac yna gellir cloddio’r twnnel. Yr allwedd i’w trapio yw gosod y trap heb gyflwyno unrhyw arogleuon dieithr. I wneud hyn, defnyddiwch hen drapiau neu prynwch rai newydd a’u claddu yn y ddaear am ychydig wythnosau fel bod unrhyw arogleuon newydd yn cael eu gwaredu. Cyn i chi gyffwrdd â’r trapiau dylech rwbio pridd dros eich dwylo i gelu eich arogl chi eich hun. Wedyn dylid gosod y trap yn nhwnnel y tyrchod daear fel bod y trap ychydig yn uwch na gwaelod y twnnel. Unwaith y bydd trap wedi’i osod sicrhewch nad oes golau’n gallu cyrraedd twnnel y tyrchod daear trwy ychwanegu pridd o amgylch rhan uchaf y trap. Mae trapio’n broses anodd iawn ac oni bai eich bod yn brofiadol, mae’n annhebygol y byddwch yn cael gwared ar y broblem yn gyfan gwbl. MAE’N RHAID ARCHWILIO TRAPIAU’N DDYDDIOL.

  • Mae mygdarthu’n ddewis arall. Dewch o hyd i’r twnnel fel a nodir uchod a defnyddiwch ‘fwg tyrchod daear’ arbennig i fygdarthu’r twnnel. Mae’r rhain i’w cael o ganolfannau garddio a siopau nwyddau metel a dylid eu defnyddio’n unol â chyfarwyddiadau’r gweithgynhyrchwr. Mae’r mwg yn cynnwys sylffwr a dim ond pan fo’r tywydd yn dwym y dylid eu defnyddio gan na fydd y mwg yn teithio trwy’r twnnel i gyd mewn tywydd llaith, oer.

  • Mae defnyddio pryfed genwair fel abwyd yn ddull arall posib. Dim ond daliwr tyrchod daear proffesiynol sy’n gallu gwneud hyn; rhoddir diferion o wenwyn ar y pryfed genwair a chânt eu gosod mewn mannau lle bydd y tyrchod daear yn dod ar eu traws.

  • Efallai y gallwch annog tyrchod daear i adael eich gardd trwy ddefnyddio diheintydd gerddi ag arogl cryf megis Jeyes Fluid neu gynnyrch tebyg. DILYNWCH
    GYFARWYDDIADAU’R GWEITHGYNHYRCHWR BOB AMSER – mae’r rhain i’w cael ar neu’n sownd wrth y cynhwysydd. Ceisiwch gyngor pellach gan y manwerthwr os oes angen. Gan fod gan dyrchod daear synnwyr arogli datblygedig iawn gall y cemegyn aroglus iawn hwn weithredu fel arf ataliol. Mae’n debygol y bydd angen i chi barhau i’w ddefnyddio am tua deng niwrnod i gael canlyniadau cadarnhaol.
Last Updated: 21/02/2013
Level A conformance icon, W3C-WAI Web Content Accessibility Guidelines 1.0 Valid XHTML 1.0 Transitional Valid CSS! Link to Gov.uk - public services all in one place National Assembly for Wales Browsealoud