Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr,Y Swyddfeydd Dinesig, Stryd yr Angel, Pen-y-bont ar Ogwr, CF31 4WB

Ffôn: 01656 643643
Cyfnewid Testun:
18001 01656 643643
Fax: 01656 668126
Email: talktous@bridgend.gov.uk
Sign Video BSL Live

Oriau agor
Ddydd Llun i ddydd Iau 8.30am - 5.00pm
Ddydd Gwener 8.30am - 4.30pm

Sut i dodd o hyd i ni

Niwsans Cymydog

Mae gan y Cyngor bwerau i ymdrin â rhai mathau o niwsans (y term cyfreithiol am y mathau o niwsans y gall y Cyngor ymdrin â hwy yw Niwsansau Statudol a cheir diffiniad o’r rhain yn Neddf Diogelu’r Amgylchedd 1990 Adran 79-82). Efallai y bydd y Cyngor yn gallu bod o gymorth lle mae aelod o’r cyhoedd yn dioddef niwsans a achosir gan arogl, mwg, sŵn neu lwch. Mae’r Cyngor yn ymchwilio i bob cwyn am niwsans ac os nad yw’n gallu cymryd camau gweithredu, bydd yn hysbysu aelodau o’r cyhoedd ynghylch unrhyw ddewisiadau eraill a all fod ar gael iddynt.

Niwsans

Mae dau wahanol fath o niwsans, sef Niwsans Cyfraith Gwlad a Niwsans Statudol.

Niwsans Cyfraith Gwlad

Mae cyfraith gwlad yn cyfeirio at gyfraith nad yw wedi mynd trwy’r senedd, ond sydd wedi datblygu trwy gynsail gyfreithiol. Gall camau yn erbyn y math hwn o niwsans gael eu cymryd yn breifat. Mae’n bosib y bydd nifer o gwynion a dderbynnir gan y Cyngor yn cwrdd â’r meini prawf ar gyfer niwsans cyfraith gwlad ond ni all y Cyngor ond cymryd camau cyfreithiol os caiff y niwsans ei ddiffinio fel Niwsans Statudol gan Ddeddf Diogelu’r Amgylchedd 1990. Gallwch gael mwy o gyngor ynghylch y mater hwn gan eich cyfreithiwr.

Wrth benderfynu a yw rhywbeth yn niwsans, mae’n rhaid ystyried y canlynol:

  • Mae gan berson hawl sylfaenol i fwynhau ei eiddo mewn heddwch, ond nid oes hawl i heddwch llwyr
  • Ni ellir ystyried pethau dibwys wrth gadarnhau niwsans
  • Nid yw gweithredoedd ar eu pennau eu hunain, oni bai eu bod yn eithafol, yn gallu cael eu hystyried yn niwsans, gan fod rhaid i’r broblem fel arfer fod yn barhaus ac yn digwydd yn rheolaidd
  • Mae’n rhaid bod y person y cwynir amdano’n effeithio’n sylweddol ar y gallu i fwynhau bywyd cysurus h.y. mae’n rhaid bod y weithred yn amharu ar ddefnydd, mwynhad neu hawliau person mewn perthynas â’i dir
  • Nid yw niwsans ond yn gallu cael ei gadarnhau’n gyfreithiol os amharir yn sylweddol ar gysur rhywun o’i gymharu â’r safonau arferol. Nid yw’n gwarchod pobl sy’n anarferol o sensitif
  • Mae angen rhoi ystyriaeth i gymeriad y gymdogaeth. Efallai nad yw’r hyn sy’n niwsans mewn tref yn niwsans yn y wlad a gall y gwrthwyneb fod yn wir hefyd

Niwsans Statudol

Ystyr Niwsansau Statudol yw niwsansau penodol sydd wedi’u rhestru yn Neddf Diogelu’r Amgylchedd 1990.

Caiff y pwerau yn y ddeddf hon eu defnyddio gan y Cyngor i reoli niwsans statudol yn ei ardal. Mae’r rhan fwyaf o’r cwynion am niwsans a dderbynnir gan y Cyngor yn ymwneud â sŵn, arogl a mwg.

Mae’r Niwsansau Statudol a ddiffinnir yn y Ddeddf yn cynnwys:

  • Unrhyw safleoedd sydd yn y fath gyflwr fel eu bod yn peryglu iechyd neu’n niwsans
  • Mwg gan gynnwys huddygl, graean neu ludw’n cael ei allyrru o safle gan beryglu iechyd neu greu niwsans. I gael mwy o wybodaeth gweler ein tudalen we ar Danau mewn Gerddi
  • Mygdarthau neu nwyon yn cael eu hallyrru o anheddau preifat gan beryglu iechyd neu greu niwsans
  • Unrhyw lwch, stêm, neu arogl sy’n deillio o safle diwydiannol, masnach neu fusnes gan beryglu iechyd neu greu niwsans
  • Unrhyw groniad neu ddyddodion sy’n peryglu iechyd neu’n creu niwsans
  • Unrhyw anifail a gedwir yn y fath le neu fodd fel ei fod yn peryglu iechyd neu’n creu niwsans
  • Sŵn, gan gynnwys dirgryndod, a allyrrir o safle neu sŵn a gaiff ei wneud yn y stryd gan beryglu iechyd neu greu niwsans
  • Unrhyw fater arall y mae deddfau eraill yn datgan ei fod yn niwsans statudol (e.e. – Unrhyw ffynnon, casgen neu danc dŵr a ddefnyddir i gyflenwi dŵr yfed at ddibenion domestig sy’n peryglu iechyd. Unrhyw babell, fan, sied neu strwythur tebyg a ddefnyddir ar gyfer preswyliad dynol sy’n arwain at amodau sy’n niwsans neu’n peryglu iechyd)

Mae dweud bod rhywbeth yn peryglu iechyd yn golygu bod rhywbeth yn niweidiol i iechyd neu’n debygol o niweidio iechyd. Mae’n rhaid bod niwsans yn amharu’n sylweddol ar allu person i fwynhau ei eiddo. Ni all y Cyngor ond cymryd camau mewn perthynas â Niwsansau Statudol sy’n ymwneud â sŵn os yw’n digwydd ar safle neu’n deillio o fathau penodol o sŵn sy’n cael ei allyrru neu ei achosi gan gerbydau, peiriannau neu offer yn y stryd. Yr heddlu sy’n ymdrin â phroblemau megis sŵn yn y stryd sy’n gysylltiedig ag ymddygiad gwrthgymdeithasol ac achosion eraill o darfu ar yr heddwch.

Mae nifer o ffactorau a gaiff eu hystyried wrth benderfynu a yw niwsans yn statudol (ac felly a all y Cyngor gymryd camau gweithredu);

  • Mae’n rhaid bod sŵn yn ormodol ac yn effeithio’n sylweddol ar ddeiliaid eiddo cyfagos (e.e. anhunedd)
  • Mae’n rhaid bod casgliad o sbwriel yn sylweddol ac yn achosi rhyw fath o fygythiad i iechyd megis denu fermin. Ni all problemau sy’n ymwneud â gerddi sy’n tyfu’n wyllt a gerddi hyll neu gasgliad o rwbel adeiladwyr fod yn niwsans trwy ddiffiniad
  • Mae’n rhaid i arogleuon effeithio’n sylweddol ar allu person i fwynhau ei eiddo’n gysurus, ac mae’n rhaid iddynt felly fod yn ymwthiol
  • Mae’n rhaid i’r achosion o amharu fod yn rheolaidd neu’n weddol gyson, ac ni fydd partïon neu goelcerthi unigol fel arfer yn cael eu hystyried yn niwsans oni bai eu bod yn achosion eithafol
  • Mae’n rhaid bod y niwsans yn anarferol o ran natur yn yr ardal yr ydych yn byw ynddi. Ni fydd arogleuon amaethyddol mewn lleoliad gwledig yn cael eu hystyried yn niwsans oni bai eu bod yn ormodol
  • Bydd yr amser y mae’r niwsans yn digwydd a’r rhagofalon a ddefnyddir yn cael eu cymryd i ystyriaeth wrth benderfynu a oes camau gweithredu y gall y Cyngor eu cymryd
  • Mae’n rhaid i’r niwsans groesi ffin ac effeithio ar allu person i fwynhau ei eiddo. Ni ellir ymdrin â golygfeydd hyll megis gerddi sy’n tyfu’n wyllt a phroblemau a welwyd wrth fynd allan am dro fel Niwsansau Statudol
  • Gall masnachau neu fusnesau eu hamddiffyn eu hunain trwy brofi eu bod wedi defnyddio’r dulliau gorau sy’n ymarferol er mwyn lleihau’r niwsans i’r eithaf
  • Nid yw’r gyfraith fel arfer yn berthnasol i eiddo’r Goron
  • Mae sŵn yn y stryd yn cyfeirio at sŵn sy’n deillio o larymau lladron, radios a larymau ceir ond nid yw’n cynnwys sŵn sy’n gysylltiedig ag ymddygiad gwrthgymdeithasol

Bydd y Cyngor yn ymchwilio i gwynion am Niwsans Statudol. I ddechrau, bydd yn anfon llythyr at y sawl y cwynir yn ei erbyn gan nodi natur y gŵyn (caiff manylion yr achwynydd eu cadw’n gyfrinachol). Wedyn bydd y niwsans yn cael ei fonitro dros gyfnod o amser. Os oes tystiolaeth ddigonol ar gael i gadarnhau niwsans statudol yna mae’r Cyngor dan rwymedigaeth i gymryd camau gorfodi trwy gyflwyno hysbysiad atal a fydd yn ei gwneud yn ofynnol bod y niwsans yn peidio. Dim ond nifer cyfyngedig o swyddogion sydd ar gael i ymdrin â chwynion ac o ganlyniad ni ellir ailymweld â’r eiddo drosodd a throsodd. Bydd swyddog yn ymweld ag eiddo’r achwynydd ar dri achlysur (os yw ar gael i wneud hynny) ar gais yr achwynydd er mwyn tystio i’r niwsans wrth iddo ddigwydd.

Os na chafwyd tystiolaeth ddigonol yn ystod yr ymweliadau hyn, ni fydd y Cyngor yn ymchwilio ymhellach i’r mater ac fe’ch cynghorir i ystyried cymryd eich camau cyfreithiol eich hun dan Adran 82 Deddf Diogelu’r Amgylchedd 1990. Mae gwneud hyn yn broses weddol syml ac nid oes angen iddi gostio arian i chi ac er y byddwch o bosib yn dymuno ymgynghori â chyfreithiwr, gallwch gychwyn y camau cyfreithiol eich hun. Mae’r weithdrefn fel a ganlyn;-

  • Ysgrifennwch at y sawl sy’n gyfrifol am achosi’r broblem gan ofyn iddo/iddi atal y broblem o fewn cyfnod (rhesymol) penodol. Cadwch gopïau o’r holl ohebiaeth a anfonir
  • Os, yn eich tyb chi, yw’r niwsans yn dal i fodoli neu’n debygol o ddigwydd eto yna cysylltwch â:

Llys Ynadon Pen-y-bont ar Ogwr
Blwch S. P. 7
Sunnyside
Pen-y-bont ar Ogwr
Ffôn (01656) 766431

Eglurwch eich bod yn dymuno cyfleu cwyn dan Adran 82 Deddf Diogelu’r Amgylchedd 1990. Rhowch amlinelliad o’r broblem a darparwch unrhyw dystiolaeth i ategu eich honiad (llythyrau a anfonwyd, taflenni cofnodi digwyddiadau ac ati).

  • Bydd Clerc y Llys yn gallu rhoi cyngor pellach i chi ond os ydych yn dymuno canlyn arni â’ch cwyn mae’n rhaid cyflwyno hysbysiad o fwriad i’r sawl sy’n gyfrifol am y niwsans. Mae’r hysbysiad yn rhoi manylion y gŵyn a’r dyddiad olaf cyn y gellir cychwyn achos cyfreithiol. Cadwch gopi o’r hysbysiad.
  • Gall y llys wedyn neilltuo dyddiad pan fydd yn clywed manylion y gŵyn gan y ddwy ochr. Bydd rhaid i chi brofi i ynad y tu hwnt i amheuaeth resymol bod y problemau sy’n peri loes i chi’n gyfystyr â niwsans statudol. Mae felly’n bwysig eich bod yn cadw cofnod cywir o’r amseroedd/dyddiadau pan fo’r niwsans yn digwydd ynghyd â disgrifiad o’r modd y mae wedi effeithio arnoch. Fe’ch cynghorir hefyd i annog trigolion eraill y mae’r niwsans yn effeithio arnynt i ategu eich cwyn yn hytrach na dibynnu ar air un person yn erbyn un arall
  • Os byddwch yn profi eich achos gall y llys gyhoeddi Gorchymyn sy’n ei gwneud yn ofynnol i’r person sy’n gyfrifol am y niwsans gymryd y camau sy’n angenrheidiol i’w atal a:
  • Rhoi dirwy hyd at uchafswm o £5,000
  • Gwneud Gorchymyn Iawndal sy’n ddigonol i’ch digolledu chi am unrhyw dreuliau a gafwyd yn ystod yr achos
  • Os na chydymffurfir â gorchymyn y llys bydd angen cymryd camau pellach yn y llys, ac os felly mae’n rhaid i chi barhau i gadw cofnodion priodol o’r dyddiadau a’r amseroedd pan fo’r broblem yn digwydd ac ati. Bydd methiant i gydymffurfio â gorchymyn llys yn arwain at ddirwy uwch ac uchafswm o £500 y dydd am bob dydd y bydd y trosedd yn parhau ar ôl rhoi’r gorchymyn.

I gael cyngor cysylltwch ag Adran Gwarchod y Cyhoedd.

Last Updated: 21/06/2013
Level A conformance icon, W3C-WAI Web Content Accessibility Guidelines 1.0 Valid XHTML 1.0 Transitional Valid CSS! Link to Gov.uk - public services all in one place National Assembly for Wales Browsealoud