Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr,Y Swyddfeydd Dinesig, Stryd yr Angel, Pen-y-bont ar Ogwr, CF31 4WB

Ffôn: 01656 643643
Cyfnewid Testun:
18001 01656 643643
Fax: 01656 668126
Email: talktous@bridgend.gov.uk
Sign Video BSL Live

Oriau agor
Ddydd Llun i ddydd Iau 8.30am - 5.00pm
Ddydd Gwener 8.30am - 4.30pm

Sut i dodd o hyd i ni

Y cwestiynau a ofynnir fynychaf am eich cynghorydd lleol

Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr

Mae Cynghorwyr yn gynrychiolwyr pobl Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr ac meant yn cael ei ddewis i ddod yn aelod o'r Cyngor mewn etholiadau lleol. Fel arfer, mae etholiadau lleol yn cael eu cynnal bob pedair blynedd a chynhaliwyd etholiad y Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr diwethaf ym mis Mai 2017. Ar hyn o bryd mae gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr 54 o gynghorwyr sy'n cynrychioli 39 o wardiau.

Beth mae cynghorwyr yn ei wneud?

Er bod gan bob cynghorydd ddyletswydd i gynrychioli’r gymuned gyfan, mae ganddynt gyfrifoldeb arbennig i gefnogi anghenion etholwyr yn eu wardiau. Mae gan gynghorwyr ddyletswydd i wybod beth sy’n digwydd yn eu hardal, ac i helpu gydag unrhyw faterion ac ymholiadau a all fod gan etholwr. Er enghraifft gallai hyn olygu datrys problem sy’n ymwneud â thai neu drefnu arwydd ffordd newydd.

Mae cynghorwyr hefyd yn gwneud penderfyniadau ar y cyd sy’n llunio polisi’r Cyngor. Corff ‘uchaf’ y Cyngor yw cyfarfod y Cyngor Llawn. Yn y Cyngor Llawn y mae pob un o’r 54 o gynghorwyr yn cwrdd i gynnal dadleuon ynghylch penderfyniadau. Yn anad dim mae’r Cyngor Llawn yn penderfynu ar gyllideb a pholisi’r Cyngor. Gall fod gan gynghorwyr rolau hefyd fel aelodau o’r Cabinet, aelodau o bwyllgor Craffu neu o bwyllgorau sefydlog.

Mae cynghorwyr yn arweinwyr cymunedol ac yn gweithio mewn partneriaeth gyda nifer o gyrff a fforymau lleol, er enghraifft byrddau iechyd, awdurdodau heddlu ac ysgolion. Trwy hyn mae cynghorwyr yn datblygu dealltwriaeth a gwybodaeth fanylach am y sefydliadau sy’n gwasanaethu eu cymunedau.

Uwchlaw popeth, dylai cynghorwyr wrando ar anghenion pobl leol ac ystyried eu safbwyntiau wrth wneud penderfyniadau.

Pam fod cynghorwyr yn bwysig?

Mae cynghorwyr yn bwysig am mai hwy yw llais y gymuned a’u bod yn cyflawni rôl hollbwysig yng ngweithrediad democratiaeth leol. Hwy yw cynrychiolwyr y gymuned ac maent yn ymgyrchu ar faterion lleol er mwyn hybu ansawdd bywyd a datblygiad eu ward a’r fwrdeistref gyfan.   A yw cynghorwyr yn derbyn tâl?. 

Mae cynghorwyr yn derbyn cyflog fel a ragnodir gan y Panel Annibynnol Cymru ar Gydnabyddiaeth Ariannol eu had-dalu am y tro, a digwyddodd treuliau tra ar fusnes y Cyngor.  Am ragor o wybodaeth am lwfansau cynghorwyr o fewn Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-Bont ar Ogwr, ewch i Cydnabyddiaeth Ariannol Cynghorwyr.

Pa mor brysur yw cynghorwyr?

Y cynghorydd unigol sydd i benderfynu faint o ymrwymiad y mae’n barod i’w roi; mae hefyd yn dibynnu ar ei rôl yn y Cyngor a nifer y dyletswyddau y bydd yn eu hysgwyddo. Mae angen i gynghorwyr neilltuo amser i ymdrin ag ymholiadau oddi wrth eu hetholwyr, ac maent yn debygol o dderbyn llawer o lythyrau, negeseuon e-bost, galwadau ffôn ac ymweliadau personol. Mae etholwyr yn cysylltu â’u cynghorwyr bob awr o’r dydd – ac nid ar amser rhesymol bob tro!

Mae disgwyl i gynghorwyr fynychu holl gyfarfodydd ffurfiol y Cyngor a’r holl bwyllgorau y maent yn aelod ohonynt. Yn ystod rhai wythnosau gall fod mwy o gyfarfodydd wedi’u trefnu nag yn ystod wythnos arferol. Os ydych wedi’ch ethol yn gadeirydd neu’n aelod o’r cabinet gall y rôl fod yn un sy’n gofyn llawer gan fod y cyfrifoldebau’n fwy. Mae nifer o gynghorwyr hefyd yn cynrychioli’r Cyngor ar sefydliadau allanol ac mewn cynadleddau a gall fod yn rhaid iddynt deithio cryn bellter i fynychu’r cyfarfodydd hyn.

Ar gyfer y mwyafrif o gyfarfodydd bydd angen i gynghorwyr fod wedi darllen papurau manwl a gwybodaeth gefndir fanwl. Mae cynghorwyr hefyd yn cael eu gwahodd i fynychu nifer o seminarau a digwyddiadau hyfforddi.

Pa gymorth mae cynghorwyr yn ei dderbyn?

Mae swyddogion y Cyngor yn cael eu cyflogi i weithredu penderfyniadau’r cynghorwyr ac maent yn gwbl ymrwymedig i helpu cynghorwyr i gyflawni eu dyletswyddau trwy gynnig cyngor ac arweiniad ar unrhyw fater.

Yn y rhan fwyaf o achosion, yr uwch swyddogion e.e. y Prif Weithredwr, cyfarwyddwyr a Penaethiaid gwasanaeth yw’r rhai y bydd cynghorwyr yn cysylltu â hwy gyntaf.

Mae cynghorwyr hefyd yn derbyn cymorth gweinyddol gan yr uned gwasanaethau democrataidd sydd wedi’i neilltuo’n benodol i gwrdd ag anghenion cynghorwyr a gweithredu fel dolen gyswllt rhwng cynghorwyr, swyddogion ac aelodau o’r cyhoedd.

Mae ardal weithio o fewn swît y Cyngor hefyd yn cael ei darparu i’r holl gynghorwyr ei defnyddio ac mae’n cynnwys cyfleusterau megis cyfrifiaduron, argraffyddion, ffonau a deunydd swyddfa.

A yw pob cynghorydd yn aelod o blaid wleidyddol?

Nac ydynt. Er bod y mwyafrif o gynghorwyr yn aelodau o blaid wleidyddol gallant hefyd sefyll fel cynghorydd annibynnol.

Am faint o amser mae cynghorwyr yn aros yn eu swydd?

Mae cynghorwyr bwrdeistref sirol yn gwasanaethu am gyfnod o bump mlynedd yn y swydd, oni bai eu bod wedi’u hethol mewn isetholiad, ac os felly maent yn gwasanaethu tan etholiadau arferol nesaf y Cyngor.  Cynhelir etholiadau’r Cyngor nesaf ar ol 2017 yn 2022.

A fydd popeth y byddaf yn ei ddweud wrth fy nghynghorydd lleol yn cael ei drin yn gyfrinachol?

Bydd. Pan fo cynghorwyr yn cael eu hethol maent yn cytuno i ddilyn cod ymddygiad, sy’n sicrhau safonau uchel o ran y ffordd y maent yn cyflawni eu dyletswyddau. Yn amlwg bydd yn rhaid i gynghorwyr gynnal cyswllt â swyddogion y Cyngor er mwyn ymateb i’r rhan fwyaf o ymholiadau; fodd bynnag mae cyflogeion y Cyngor hefyd yn gorfod ymlynu wrth gymal sy’n ymwneud â chadw cyfrinachedd.

Sut mae dod yn gynghorydd?

I ddod yn gynghorydd mae angen i chi sefyll mewn etholiad lleol ac ennill. Y meini prawf ar gyfer sefyll fel ymgeisydd yw bod yn rhaid i chi fod:

  • yn 18 oed o leiaf
  • yn ddinesydd Prydeinig, neu’n ddinesydd un o wledydd eraill y Gymanwlad, Gweriniaeth Iwerddon neu un o aelod-wladwriaethau’r Undeb Ewropeaidd.

Yn ogystal â hynny mae’n rhaid eich bod hefyd yn cwrdd ag o leiaf un o’r cymwysterau canlynol trwy gydol y 12 mis cyn y diwrnod y cewch eich enwebu ac ar y diwrnod pleidleisio:

  • rydych wedi’ch cofrestru fel etholwr llywodraeth leol ar gyfer yr ardal awdurdod lleol yr ydych yn dymuno sefyll ynddi.
  • rydych yn berchen ar, neu’n denant tir neu adeilad yn yr ardal awdurdod lleol yr ydych yn dymuno sefyll ynddi.
  • mae eich prif neu eich unig fan gweithio wedi bod yn ardal yr awdurdod lleol.

Ni allwch sefyll fel cynghorydd os yw un o’r canlynol yn wir:

  • os ydych yn cael eich cyflogi gan yr awdurdod lleol, yn dal swydd gyflogedig (gan gynnwys cydfyrddau neu gydbwyllgorau) neu’n dal swydd dan gyfyngiadau gwleidyddol gyda chyngor arall
  • os ydych yn fethdalwr
  • os cawsoch eich dedfrydu i garchar am dri mis neu fwy (gan gynnwys dedfryd ohiriedig) yn ystod y pum mlynedd cyn diwrnod yr etholiad
  • os ydych wedi cael eich gwahardd dan Ran III o Ddeddf Cynrychioli’r Bobl 1983 neu dan Ddeddf y Comisiwn Archwilio 1998

Pwy yw fy nghynghorydd lleol a sut allaf gysylltu ag ef/â hi?

Gallwch gael gwybod pwy yw eich cynghorydd lleol naill ai trwy ddilyn y dolenni cysylltiedig ar y wefan hon neu drwy ffonio adain Gwasanaethau Democrataidd Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr ar 01656 643375.

Gellir cysylltu â chynghorwyr dros y ffôn, trwy lythyr a thrwy’r e-bost, neu drwy gwrdd â hwy’n bersonol. Mae rhai cynghorwyr yn cynnal cymorthfeydd ‘galw heibio’, mewn adeiladau yn y gymuned leol fel arfer (mae’r manylion i’w cael ar dudalennau gwe unigol yr aelodau).

A yw’n iawn i mi gysylltu â’m cynghorydd lleol gartref ac ar benwythnosau?

Ydy. Pan fo aelod o’r gymuned yn dod yn gynghorydd mae’n gwneud hynny ar y ddealltwriaeth y bydd yn hygyrch i’r cyhoedd trwy gydol yr wythnos a phan ei f/bod gartref yn ogystal â phan ei f/bod yn swyddfeydd y Cyngor.

Beth sy’n digwydd i’m hymholiad unwaith yr wyf wedi siarad gyda fy nghynghorydd lleol?

Bydd cynghorwyr yn atgyfeirio’r gŵyn at yr adran berthnasol yn y Cyngor, a gellir gwneud hyn trwy lythyr, neges e-bost, dros y ffôn neu drwy gwrdd â rhywun o’r adran ac mae’n dibynnu pa ddull sy’n briodol i’r ymholiad. Bydd yr adran wedyn yn ymchwilio i’r materion a godwyd ac yn ymateb i’r cynghorydd. Mae’r Cyngor yn amcanu at gynnal ymchwiliad ac anfon ymateb cychwynnol i bob ymholiad o fewn deng niwrnod gwaith i dderbyn yr ymholiad. Fodd bynnag, mae hyn yn amlwg yn dibynnu ar natur y broblem a’r adnoddau sydd ar gael.

Sut y caiff Arweinydd y Cyngor ei ethol?

Caiff Arweinydd y Cyngor ei ethol yn flynyddol yng Nghyfarfod Cyffredinol Blynyddol y Cyngor a gynhelir ym mis Mai. Yr Arweinydd yw pen gwleidyddol y Cyngor ac felly ef neu hi fel arfer yw arweinydd grŵp y blaid wleidyddol fwyafrifol. Fodd bynnag nid yw hyn wastad yn wir a gellir ffurfio’r mwyafrif pan fydd grwpiau gwleidyddol llai yn dod ynghyd i ffurfio clymblaid.

Last Updated: 12/06/2017
Level A conformance icon, W3C-WAI Web Content Accessibility Guidelines 1.0 Valid XHTML 1.0 Transitional Valid CSS! Link to Gov.uk - public services all in one place National Assembly for Wales Browsealoud