Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr,Y Swyddfeydd Dinesig, Stryd yr Angel, Pen-y-bont ar Ogwr, CF31 4WB

Ffôn: 01656 643643
Cyfnewid Testun:
18001 01656 643643
Fax: 01656 668126
Email: talktous@bridgend.gov.uk
Sign Video BSL Live

Oriau agor
Ddydd Llun i ddydd Iau 8.30am - 5.00pm
Ddydd Gwener 8.30am - 4.30pm

Sut i dodd o hyd i ni

Gallai canolfan gelfyddydau a diwylliant newydd ddiogelu dyfodol Neuadd y Dref Maesteg

10 Hydref 2016 

Gallai gwaith ailddatblygu gwerth £4miliwn fod ar y gweill ar gyfer Neuadd y Dref Maesteg ar ôl i Gabinet Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr gytuno i ystyried opsiynau er mwyn sicrhau y gall yr adeilad rhestredig gradd II 135 mlwydd oed, barhau i gael ei ddefnyddio yn ganolfan gelfyddydau a diwylliant newydd sbon.

Mae’r awdurdod yn gweithio gydag Ymddiriedolaeth Ddiwylliannol Awen, sy’n cynnal yr adeilad ar ran y cyngor, i ddatblygu cynlluniau a allai arwain at ychwanegu atriwm gwydr at yr adeilad ynghyd â lle perfformio newydd, cyfleusterau ar gyfer cynnal cyfarfodydd a chynadleddau, ystafelloedd y gall grwpiau cymunedol eu defnyddio a chysylltiadau cryfach â’r farchnad awyr agored a’r orsaf fysiau.

Bydd y cynlluniau hefyd yn ystyried symud y farchnad dan do i’r man awyr agored, sydd eisoes wedi elwa ar waith adnewyddu diweddar gwerth £2.5miliwn, gan ddatblygu rhywfaint o’r gofod dan do yn llyfrgell a chanolfan adnoddau newydd sbon, a fyddai’n cynnwys llyfrgell ac ardal ddarllen o’r radd flaenaf i blant, a darparu’r mynediad llawn i bobl anabl am y tro cyntaf yn hanes hir neuadd y dref. 

Cytunodd y Cabinet i weithio gyda masnachwyr dan do, i wrando ar eu pryderon a chysylltu gyda nhw ynglŷn â’r cynigion, yn ogystal â’u cefnogi i ddod o hyd i leoliad arall pe bai’r gwaith datblygu yn mynd yn ei flaen.

Cafodd Neuadd y Dref Maesteg, a agorwyd ym 1881, ei hariannu gan lowyr a’i dylunio gan Henry Harris o Gaerdydd i gynnwys neuadd gyngerdd fawr uwchben marchnad dan do. Mae’n gartref i gasgliad o waith gan y peintiwr enwog, Christopher Williams, ac yn cynnwys tŵr cloc mawreddog a gaiff ei gydnabod ledled Cwm Llynfi.

Fodd bynnag, yn sgil problemau sydd eisoes yn golygu na cheir defnyddio seddi’r balconi mwyach, ac arolwg a nododd fod angen gwaith atgyweirio gwerth bron i filiwn o bunnoedd, mynegwyd pryderon ynglŷn â’r angen cynyddol am waith atgyweirio sylweddol ar seilwaith dirywiol yr adeilad eiconig, er mwyn ei gadw ar agor ac yn ddiogel i’w ddefnyddio.

Meddai Arweinydd y Cyngor Mel Nott OBE: “Mae gwaith atgyweirio tymor byr i fynd i’r afael â’r to sy’n gollwng a’r pydredd sych yn cael ei wneud ar hyn o bryd, ond mae angen ateb hirdymor o hyd os yw Neuadd y Dref Maesteg am barhau i fod ar agor at ddefnydd y gymuned ac i ddiwallu anghenion y gymuned am 100 mlynedd arall.

“Mae’r cyngor ac Ymddiriedolaeth Ddiwylliannol Awen eisiau defnyddio’r cyfle hwn i ddiogelu dyfodol neuadd y dref drwy gael gafael ar gyllid a fydd yn rhoi cyfleuster cymunedol newydd rhagorol i Faesteg, yn ogystal ag adfer cadernid strwythurol yr adeilad a hybu adfywiad y dref yn gyffredinol.

“Yn anffodus, er mwyn cyflawni’r prosiect mawr hwn, byddai angen symud y farchnad dan do i’r man awyr agored er mwyn gallu ailddatblygu’r lle dan do, a gwneud gwaith atgyweirio hanfodol ar yr adeilad.

“Gwn y bydd hwn yn achosi tarfu anochel, ond y gwir amdani yw bod yr adeilad yn 135 mlwydd oed ac yn amlygu ei oedran yn llwyr o’i do i’w system ddraenio. Mae angen llawer iawn o waith cynnal a chadw parhaus arno mewn cyfnod pan fo adnoddau’n prinhau, ac ni fydd modd ei gadw ar agor wrth i’r gwaith gael ei wneud.

“Os bydd pethau’n parhau yn y modd hwn a bydd seilwaith yr adeilad yn parhau i ddirywio, mae’n bosibl y bydd yn rhaid i ni wynebu’r gwirionedd yn fuan y bydd yn rhaid cau drysau Neuadd y Dref Maesteg am byth.

“Dyna beth yw diben y cynnig – dod o hyd i ffordd o weithio gydag Ymddiriedolaeth Ddiwylliannol Awen i ddenu buddsoddiad newydd gwerth hyd at £4miliwn yn yr adeilad a fydd yn sicrhau budd economaidd, yn ogystal â sicrhau y gellir cynnal a chadw neuadd y dref i’r cyhoedd barhau i’w defnyddio a’i datblygu i gynnig rhagor o gyfleusterau er budd y bobl leol, siopwyr ac ymwelwyr.

“Yr hyn y mae’r cyfleusterau hyn yn dibynnu arnynt yn y pen draw yw pa un a ellir sicrhau cyllid a chaniatâd cynllunio digonol, ond mae rhai o’r masnachwyr sydd wedi eu lleoli yn y farchnad dan do eisoes wedi cysylltu â ni â ddiddordeb mewn adleoli i’r man awyr agored.”

Pe byddai’r cynlluniau hyn yn mynd yn eu blaenau, gellid defnyddio’r man a ddefnyddir ar hyn o bryd gan y llyfrgell bresennol yng Nghanolfan Chwaraeon Maesteg, i gynnig cyfleusterau newydd neu ychwanegol, ac mae posibilrwydd y gallai’r llyfrgell yn North’s Lane gael ei gwerthu neu ei hymgorffori yn rhan o Ganolfan Ddydd Cwm Calon.

Rhybuddiodd y Cynghorydd Nott hefyd y bydd yn rhaid cau Neuadd y Dref Maesteg am gyfnod hir, pa waith bynnag a wneir yno.

Meddai: “Dylid rhoi ar ddeall yn glir, pa waith bynnag a wneir i ddiogelu dyfodol Neuadd y Dref Maesteg, y bydd yn rhaid cau’r adeilad cyfan am gyfnod hir. Mae amcangyfrifon cynnar yn awgrymu efallai y bydd yn rhaid i hyn fod gyhyd â 18 mis, felly byddai angen i ni helpu pob un o’r stondinau dan do presennol i adleoli wrth i’r gwaith gael ei wneud beth bynnag.

“Byddai’r opsiynau y byddem ni’n eu hystyried er mwyn cynorthwyo â hyn, yn cynnwys dod o hyd i leoliad addas arall, rhenti trosiannol, rhestr flaenoriaeth ar gyfer gosodiadau yn y dyfodol a mwy. 

“Yn y pen draw, mae’n hanfodol bod pawb yn deall bod mater llawer mwy yn y fantol yma, nid dim ond newid lleoliad y farchnad. Byddai gallu adeiladu’r neuadd y dref wreiddiol, wedi galw ar y gymuned i groesawu newid, ac mae angen yr un math o weledigaeth nawr os ydym ni am ddiogelu ei dyfodol.”

Ymdriniodd arweinydd y cyngor hefyd â’r mater o brosiect diweddar gwerth £25,000 er mwyn darparu arwyddion newydd ar gyfer neuadd y dref. Meddai: “Er mai yn ddiweddar y cafodd ei gwblhau, cymeradwywyd y prosiect i ddarparu arwyddion newydd beth amser yn ôl.

“Ers hynny, mae’r DU wedi pleidleisio dros adael yr Undeb Ewropeaidd, ac mae Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru wedi cynghori awdurdodau i gyflymu unrhyw gynlluniau y gallai fod ganddynt sy’n cynnwys ceisiadau am gyllid Ewropeaidd.

“Golyga hyn fod yr arwyddion newydd wedi’u gosod dim ond ychydig o wythnosau cyn bod yn rhaid i ni gyhoeddi ein bod yn ceisio ailddatblygu neuadd y dref.

“Bydd Maesteg yn dref farchnad o hyd. Pe bai’r cynlluniau yn mynd yn eu blaenau a'r farchnad dan do yn symud i’r man awyr agored, bydd y cyngor ac Awen yn ystyried un ai ail-leoli neu gadw’r arwyddion a’r paneli graffig ar y safle, neu gynnwys rhai ohonynt ar gyfer unrhyw swyddogaeth newydd y gallai fod gan neuadd y dref ynghyd â nodweddion penodol eraill er mwyn i hanes a threftadaeth yr adeilad gael eu cydnabod yn briodol.”

Cadwch lygad allan am ragor o fanylion wrth i’r cynigion ddatblygu.

Last Updated: 07/10/2016
Level A conformance icon, W3C-WAI Web Content Accessibility Guidelines 1.0 Valid XHTML 1.0 Transitional Valid CSS! Link to Gov.uk - public services all in one place National Assembly for Wales Browsealoud